GVK’nın 89. maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde yer alan hükme göre; beyan edilen gelirin %15'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim ödemelerinin toplam tutarı birlikte dikkate alınır.) mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin %50'si ile ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primlerinin tamamı beyan edilen gelir toplamından indirim konusu yapılabilmektedir.
Sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin veya çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim kendi gelirlerinden indirilir.
İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, beyan edilen gelirin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. 2024 takvim yılı asgari ücretin yıllık brüt tutarı 240.030 TL’dir. Beyan edilen gelir tutarından, bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının ise indirim konusu yapılması mümkün değildir.
Öte yandan, gelirlerini yıllık beyanname ile beyan eden mükellefler kendileri, eşi ve küçük çocukları adına ödedikleri birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri için primlerin %50’sini, birikimli sigortalar dışında kalan yaşam teminatı içeren sigorta primlerinin tamamını (%100’ünü) gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerinden indirmeleri, beyan edilen gelirin %15'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması halinde mümkündür. Öte yandan, mükelleflerce ödenen primlerin yıllık beyanname ile beyan edilen gelirden indirebilmesi için, bu primlerin yıl içinde ücretin safi tutarının tespitinde (GVK’nın 63/3 üncü maddesine göre) ayrıca indirilmemiş olması gerekmektedir. Bu arada, yıllık beyannamede zarar beyanı ya da oran ve tutar sınırlamaları dolayısıyla indirim konusu yapılamayan primlerin daha sonraki yıllarda indirim konusu yapılması mümkün değildir.
Özel Sağlık Sigortalarına Ödenen Primlerin Yıllık Beyannameden İndirimi
Mükellefler tarafından kendisi, eşi ve çocukları için düzenlenen özel sağlık poliçeleri (limitli-limitsiz, ayakta ya da yatarak tedavi giderlerinin yer aldığı sigorta poliçeleri) için primler ödenmektedir. Yapılan bu ödemelerin sağlık gideri olarak mı yoksa sağlık sigorta prim ödemesi olarak mı beyan edilen gelirden indirileceği gündeme gelmektedir. Mükelleflerin kendileri, eşi ve küçük çocuklarına ait yapmış oldukları özel sağlık sigortası primine ilişkin tutarlar, GVK’nın 89/1 inci bendine göre, beyan edilen gelirin %15'i sınırı dahilinde gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.
Özel sağlık sigortası vergi indirimi, özel sağlık sigortası yaptıran kişilerin ödedikleri sigorta primlerini vergiden düşebilmelerine imkan tanıyan ve kaynağını ilgili yasadan alan bir düzenlemedir. Tıpkı Bireysel Emeklilik Sistemi’nde uygulanan yüzde 25’lik vergi indirimi gibi özel sağlık sigortasında uygulanan vergi indirimiyle de sisteme daha fazla kişinin dahil olabilmesi amaçlanmaktadır.
Özel sağlık sigortalarında 1 Ocak 2013’ten önce yüzde 5 olan vergi indirimi oranı, söz konusu tarihte yüzde 15’e yükseltilmiştir. Yani bir kişi, özel sağlık sigortası primlerini brüt gelirinin yüzde 15’ini geçmemesi kaydıyla vergiden düşebilir.
Özel sağlık sigortası vergi indiriminin nasıl işlediğinin daha iyi anlaşılması için şöyle bir somut örnek verilebilir: Örneğin aylık brüt geliri 100 bin TL olan kişi, bu miktarın yüzde 15’i olan 15 bin TL’ye kadar tutarda vergi indirimi kullanabilecektir. Yani bu kişinin ödediği sigorta primi 15 bin TL veya daha düşükse primin tamamını vergiden düşebilecektir. Ödediği sigorta priminin 15 bin TL’den yüksek olması halinde ise primin sadece 15 bin TL’lik kısmını vergiden düşmesi mümkün olacaktır.
Öte yandan bir yıl içindeki toplam vergi indirimi tutarı yıllık brüt asgari ücreti aşamayacaktır. Yani aylık brüt geliri 200 bin lira olan bir kişi, bunun yüzde 15’ine denk düşen 30 bin liralık bir prim ödese bile bu primin tamamı için vergi indiriminde kullanamayacak, sadece o yıl için geçerli olan tutarı gider olarak kullanabilecektir.
Vergi indiriminden kimler faydalanabilir?
Bir gelire sahip olan ve merkezi yurt içinde bulunan bir sigorta şirketinden sağlık sigortası yaptırmış olan herkes özel sağlık sigortası vergi indiriminden faydalanabilir.
Kişinin ücretli çalışan olup olmaması vergi indiriminden yararlanmasına engel değildir. Fakat indirimden faydalanabilmesi için izlenmesi gereken yöntem üzerinde belirleyicidir. Ücretli çalışan kişilerin, poliçe ödemesi yaptıklarına dair kredi kartı ekstresi ya da tahsilat makbuzu gibi bir belgeyi poliçelerinin bir örneğiyle beraber şirketlerinin muhasebeyle ilgilenen birimine iletmeleri gerekmektedir. Gelirlerini beyanname ile bildirmeye mecbur olan mükellefler ise ödedikleri primleri o yıla ait matrahta gösterirler.
Bir kişi, kendisi için ödediği sigorta primlerinin yanı sıra eşi veya küçük çocuğu (Okuyorsa 25, okumuyorsa 18 yaşa kadar) adına ödediği özel sağlık sigortası primleri için de vergi indirimi alabilmektedir.