Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 01.10.2026 tarihinde çıkartılan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” kurumun internet adresinde 11.11.2026 tarihinde güncellenmiştir.
Bilindiği üzere; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 30.03.2023 Tarih ve 32148 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlan “Döviz Yükümlülüğü Olan Tüzel Kişilerin Döviz veya Türk Lirası Cinsinden Mevduat ve Katılma Hesaplarına Sağlanacak Destek Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)” ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Merkez Bankasına satılması ile Türk lirası vadeli mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesi halinde firmalara sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ihracatçı firmaların 16.01.2020 tarihli İhracat Genelgesinin Ek 1. maddesi kapsamında Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizler, döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler ile serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizlerin banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında, firmaların 1 ay boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt etmesi halinde, taahhüt sahibi firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si kadar döviz dönüşüm desteğinin Merkez Bankasınca ödeneceği belirtilmiş ve 2025/11 sayılı tebliğ ile; Tebliğe eklenen Geçici Madde 1 ile; ’döviz dönüşüm desteği oranı 1 puan artırılarak %2’den %3’ e yükseltilmiş, 2026/11 sayılı tebliğ ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Merkez Bankasına satmaları halinde %3 oranında döviz dönüşüm desteği uygulamasının süresi, 31.01.2027 tarihine kadar uzatılmıştı.
Aynı tebliğde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için, firmaların döviz pozisyonu oranlarının TCMB tarafından belirlenen sınırı aşmadığının tevsik edilmesi gerektiği belirtilmiş ve TCMB'ye, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı ile alabilecekleri destek tutarına üst limit belirleme yetkisi verilmiş, destekten yararlanmak için aranan döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış; bunun yerine döviz pozisyonu oranı esaslı yeni bir uygulama getirilmiş, TCMB’ye gerekli gördüğü firmaları doğrudan veya aracı bankalar aracılığıyla incelemeye alma ve inceleme süresince destek ödemesi yapmama yetkisi verilmiş, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım halinde uygulanacak yaptırımlar yeniden düzenlenmişti.
11.11.2026 tarihindeki güncelleme ile; yeni yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatında döviz dönüşüm desteği uygulamasında bazı değişiklikler yapılmıştır.
Talimatta aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.
- Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” tanımı “Ek: C’de yer alan Döviz Dönüşüm Desteği Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu, ifade etmektedir” şeklinde değiştirilmiştir.
- “HİS Sertifikası ve Kapasite Raporu” tanımları Talimattaki tanımlara eklenmiştir.
- Aracı ihracatçının “Dış Ticaret Sermaye Şirketi veya Sektörel Dış Ticaret Şirketi” olduğu ya da “Tedarikçinin/İmalatçının Düzenlediği Faturadaki Ürünü Üretebildiğinin Tedarikçiye Ait Kapasite Raporuyla” aracı bankaya tevsik edildiği hallerde, tedariğe/imalata ilişkin faturaların “İhraç Kayıtlı Olması Şartı Aranmayacağına” yönelik değişiklik yapılmıştır.
- HİS Sertifikasına sahip ihracatçı firmaların “Tedarikçileri/İmalatçıları”na, ihracatçı firmaların son 1 yılda gerçekleştirdikleri ihracata temin ettiği ara malı miktarına göre döviz dönüşüm desteğinden yararlanma imkanı getirilmiştir.
- HİS Sertifikasına sahip ihracatçı firmaların tedarikçileri/imalatçıları, ihracatçı firmaların son 1 yılda gerçekleştirdikleri ihracata temin ettiği ara malı miktarına göre döviz dönüşüm desteği uygulamasında hangi firmanın “Döviz Satış Limitinde” ne şekilde dikkate alınacağı belirlenmiştir.
- HİS Sertifikasına sahip ihracatçı firmaların tedarikçileri/imalatçıları, ihracatçı firmaların son 1 yılda gerçekleştirdikleri ihracata temin ettiği ara malı miktarına göre hangi firmanın “Döviz Dönüşüm Desteği Tutarları Limit Kontrolünde” ne şekilde dikkate alınacağı belirlenmiştir.
- Talimata EK-G olarak, “HİS Sertifikalı ihracatçının tedarikçisine/imalatçısına döviz dönüşüm desteği verilmesinde HİS sahibi ihracatçı ile tedarikçisi/imalatçısının müştereken imzalayacakları “Beyanname” verme zorunluluğu getirilmiştir.
DÖVİZ POZİSYONU BİLDİRİMİ FORMUNUN Doldurulmasına Yönelik Açıklamalar:
(1) Formun doldurulmasında www.tcmbveri.gov.tr adresinde yer alan “Sistemik Risk Veri Takip Sistemi Açıklama Formu” dokümanında yer alan açıklamalar dikkate alınır.
(2) Döviz Pozisyonu Bildirim Formu YMM/SMMM tarafından hazırlanarak imzalandıktan sonra firma yetkilileri tarafından formda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilerek imzalanır ve aracı bankaya ibraz edilir.
(3) Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı ibraz edilir. Form birden fazla aracı bankaya ibraz edilecekse ihtiyaç duyulan sayıda nüsha hazırlanarak imzalanır.
(4) Bildirim düzenleme tarihindeki altın/döviz varlık ve yükümlülüklerinin TL karşılığı, döviz varlıkları için TCMB tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen döviz alış kurları; altın varlıkları için Borsa İstanbul tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen altın fiyatları üzerinden hesaplanarak yazılır.
(5) Döviz veya altına endeksli varlık ve yükümlülükler, döviz veya altın varlık ve yükümlülükleri sayılır.
(6) Döviz pozisyonu oranı hesaplamasında kullanılmayan taralı alanlar doldurulmayacaktır.
(7) Aktif toplam tutarı Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerde raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif tutarı, net satış hasılatı ise aynı beyannamede yer alan yıllık net satış hasılatı toplamıdır.
(8) Verilen çekler ve ödeme emirleri pozitif değer olarak raporlanır. Ancak hazır döviz varlıkları toplamı ile döviz pozisyonu oranı hesaplamasında bu değerin çıkarılması gerektiğine dikkat edilmelidir.
EK: SMMM veya YMM’nin bağlı olduğu meslek odasından çalışanlar listesinde kayıtlı olduğu gösteren “Faaliyet Belgesi"
Değişiklikler 11.11.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı’nın Güncel Haline Ulaşmak İçin tıklayınız.
2026/11 Sayılı Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu’nun doldurulmasına dair Türmob rehberine ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.