×

Yurt Dışı (İhracat) Kaynaklı Dövizlere Sağlanacak Döviz Dönüşüm Desteği Uygulamasında Değişiklikler Yapıldı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” kurumun internet adresinde yayımlanmıştır.

 

Bilindiği üzere; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 30.03.2023 Tarih ve 32148 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlan “Döviz Yükümlülüğü Olan Tüzel Kişilerin Döviz veya Türk Lirası Cinsinden Mevduat ve Katılma Hesaplarına Sağlanacak Destek Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)” ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Merkez Bankasına satılması ile Türk lirası vadeli mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesi halinde firmalara sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ihracatçı firmaların 16.01.2020 tarihli İhracat Genelgesinin Ek 1. maddesi kapsamında Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizler,  döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler ile serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizlerin banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında, firmaların 1 ay boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt etmesi halinde, taahhüt sahibi firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si kadar döviz dönüşüm desteğinin Merkez Bankasınca ödeneceği belirtilmiş ve 2025/11 sayılı tebliğ ile; Tebliğe eklenen Geçici Madde 1 ile; ’döviz dönüşüm desteği oranı 1 puan artırılarak %2’den %3’ e yükseltilmiş, 2026/11 sayılı tebliğ ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Merkez Bankasına satmaları halinde %3 oranında döviz dönüşüm desteği uygulamasının süresi, 31.01.2027 tarihine kadar uzatılmıştı.

 

Aynı tebliğde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için, firmaların döviz pozisyonu oranlarının TCMB tarafından belirlenen sınırı aşmadığının tevsik edilmesi gerektiği belirtilmiş ve TCMB'ye, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı ile alabilecekleri destek tutarına üst limit belirleme yetkisi verilmiş, destekten yararlanmak için aranan döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış; bunun yerine döviz pozisyonu oranı esaslı yeni bir uygulama getirilmiş, TCMB’ye gerekli gördüğü firmaları doğrudan veya aracı bankalar aracılığıyla incelemeye alma ve inceleme süresince destek ödemesi yapmama yetkisi verilmiş, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım halinde uygulanacak yaptırımlar yeniden düzenlenmişti.

 

Yeni yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatıyla döviz dönüşüm desteği uygulamasında değişiklikler yapılmıştır.

 

Talimatta aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.

 

  • Döviz pozisyonu bildirim formu, belge tarihinden itibaren 3 ay süreyle geçerli olacak olup bu süre içinde aynı form kapsamında birden fazla işlem yapılabilecektir.

 

  • 3 ayda bir (eskisi 15 günde bir) onaylı döviz pozisyonu bildirim Formu verileceği için kayıtların buna uygun güncellikte tutulması mecburidir.

 

  • Doğrudan ihracatçı olmayan ancak ihracata yönelik üretim yapan tedarikçi firmaların destekten faydalanmasını kolaylaştırılmış olup aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz dönüşümüne ilişkin destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilme imkanı getirilmiştir.

 

 

  • Mal ihracatı bedelleri için, “Bedel getirme ve/veya ihbar süresi içerisinde düzenlenmiştir.”, “İhtarname süresi içerisinde düzenlenmiştir.” veya “Ek süre içerisinde düzenlenmiştir.” açıklamaları belirtilen İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) ‘ye bağlanan dövizler, Döviz kazandırıcı hizmet gelirleri için, kesin fatura tarihinden itibaren 180 gün içerisinde ilgili dövizler ile serbest bölgeden yurt dışına satışlar için, Serbest Bölge İşlem Formuna göre yurt dışına gönderilmek üzere serbest bölgeden çıkış yapıldığına ilişkin ilgili idarenin onay tarihinden itibaren 180 gün içerisinde ilgili dövizlerin Merkez Bankasına satılması halinde döviz dönüşüm desteğinden faydalanılabilecektir.

 

  • Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) kapsamında yapılan ihracatlar da destek kapsamına alınmıştır. Bu durumda, firmalardan ETGB bilgisine ek olarak 3 ay boyunca tek bir banka aracılığıyla ETGB’li işlem gerçekleştireceğine dair ETGB Kapsamında Döviz Satışına İlişkin Beyannamesi (Ek: D) alınır ve işlemleri yapan aracı banka diğer aracı bankalardan işlem yapılmadığına dair en az bir defa teyit alınacaktır.

 

  • Aracı banka tarafından, ihracat işlemine konu bedelsiz ithalat bulunup bulunmadığı talep formundaki firma beyanı üzerinden kontrol ediecek ve bedelsiz ithalat varsa, bu bedel döviz dönüşüm desteği tutarının hesaplanmasından düşülerek hesap yapılacaktır.

 

  • Aracı banka tarafından, SMMM veya YMM tarafından hazırlanmış ve firma tarafından onaylanmış döviz pozisyonu bildirim formu,  SMMM veya YMM’nin Faaliyet Belgesi alınacak ve çalışanlar listesine kayıtlı olduğuna dair belgeyle birlikte saklanacaktır.

 

  • Aracı banka tarafından, ihracat bedelinin firma hesabına geldiği tarih ile döviz dönüşüm desteğinden yararlanma talebinde bulunulan tarih arasında, firmanın hesap bakiyesinin Merkez Bankasına yapılacak döviz satışı tutarının altına düşmediğine ve bakiyenin ihracat bedeli olmayan dövizler ile müsait hale getirilmediğine dair tespitte bulunulacaktır.

 

  • Firma satış limitinin ve azami döviz dönüşüm desteğinin kontrolü ile kullanımının takibinde İhracatçı Firma Vergi Kimlik Numarası esas alınacaktır.

 

DÖVİZ POZİSYONU BİLDİRİMİ FORMUNUN Doldurulmasına Yönelik Açıklamalar:

 

(1) Formun doldurulmasında www.tcmbveri.gov.tr adresinde yer alan “Sistemik Risk Veri Takip Sistemi Açıklama Formu” dokümanında yer alan açıklamalar dikkate alınır.

 

(2) Döviz Pozisyonu Bildirim Formu YMM/SMMM tarafından hazırlanarak imzalandıktan sonra firma yetkilileri tarafından formda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilerek imzalanır ve aracı bankaya ibraz edilir.

 

(3) Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı ibraz edilir. Form birden fazla aracı bankaya ibraz edilecekse ihtiyaç duyulan sayıda nüsha hazırlanarak imzalanır.

 

(4) Bildirim düzenleme tarihindeki altın/döviz varlık ve yükümlülüklerinin TL karşılığı, döviz varlıkları için TCMB tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen döviz alış kurları; altın varlıkları için Borsa İstanbul tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen altın fiyatları üzerinden hesaplanarak yazılır.

 

(5) Döviz veya altına endeksli varlık ve yükümlülükler, döviz veya altın varlık ve yükümlülükleri sayılır.

 

(6) Döviz pozisyonu oranı hesaplamasında kullanılmayan taralı alanlar doldurulmayacaktır.

 

(7) Aktif toplam tutarı Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerde raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif tutarı, net satış hasılatı ise aynı beyannamede yer alan yıllık net satış hasılatı toplamıdır.

 

(8) Verilen çekler ve ödeme emirleri pozitif değer olarak raporlanır. Ancak hazır döviz varlıkları toplamı ile döviz pozisyonu oranı hesaplamasında bu değerin çıkarılması gerektiğine dikkat edilmelidir.

 

EK: SMMM veya YMM’nin bağlı olduğu meslek odasından çalışanlar listesinde kayıtlı olduğu gösteren “Faaliyet Belgesi"

 

Değişiklikler 26.10.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

 

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı’nın Güncel Haline Ulaşmak İçin tıklayınız.

 

2026/11 Sayılı Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.

 

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu’nun doldurulmasına dair Türmob rehberine ulaşmak için tıklayınız.

 

Saygılarımızla.

 

Esas Bağımsız Denetim S. M. Mali Müşavirlik A. Ş.

"Güven, Kontrole Mani Değildir."Bize Ulaşın

Teklif Al

Vergi Takvimi