Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” kurumun internet adresinde yayımlanmıştır.
Bilindiği üzere; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 30.03.2023 Tarih ve 32148 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlan “Döviz Yükümlülüğü Olan Tüzel Kişilerin Döviz veya Türk Lirası Cinsinden Mevduat ve Katılma Hesaplarına Sağlanacak Destek Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)” ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Merkez Bankasına satılması ile Türk lirası vadeli mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesi halinde firmalara sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ihracatçı firmaların 16.01.2020 tarihli İhracat Genelgesinin Ek 1. maddesi kapsamında Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizler, döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler ile serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizlerin banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında, firmaların 1 ay boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt etmesi halinde, taahhüt sahibi firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si kadar döviz dönüşüm desteğinin Merkez Bankasınca ödeneceği belirtilmiş ve 2025/11 sayılı tebliğ ile; Tebliğe eklenen Geçici Madde 1 ile; ’döviz dönüşüm desteği oranı 1 puan artırılarak %2’den %3’ e yükseltilmiş, 2026/11 sayılı tebliğ ile; firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Merkez Bankasına satmaları halinde %3 oranında döviz dönüşüm desteği uygulamasının süresi, 31.01.2027 tarihine kadar uzatılmıştı.
Aynı tebliğde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için, firmaların döviz pozisyonu oranlarının TCMB tarafından belirlenen sınırı aşmadığının tevsik edilmesi gerektiği belirtilmiş ve TCMB'ye, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı ile alabilecekleri destek tutarına üst limit belirleme yetkisi verilmiş, destekten yararlanmak için aranan döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış; bunun yerine döviz pozisyonu oranı esaslı yeni bir uygulama getirilmiş, TCMB’ye gerekli gördüğü firmaları doğrudan veya aracı bankalar aracılığıyla incelemeye alma ve inceleme süresince destek ödemesi yapmama yetkisi verilmiş, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım halinde uygulanacak yaptırımlar yeniden düzenlenmişti.
Yeni yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı ile döviz dönüşüm desteği uygulamasında değişiklikler yapılmıştır.
Talimatta aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.
- İhracat tutarı ve %10 Döviz Pozisyonu Şartı önemli hale gelmiştir.
- Döviz Pozisyonu %10’ un üzerinde olanlar destek alamayacaktır.
- Firmanın bir yıl içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat bedeli döviz tutarını ürettiği katma değeri ile sınırlandırılmıştır. Katma değer hesabında firmaların yıllık faaliyet kârı ve işgücü maliyetinin toplamını dikkate alınacaktır. Katma Değer Hesabı Katma Değer Tutarı (Firma Satış Limiti) = Faaliyet Karı + 12 Aylık İşgücü Maliyeti formülüne göre yapılacaktır.
- Faaliyet kârı tutarları firmaların Gelir İdaresi Başkanlığına beyan ettikleri yıllık gelir tablolarından alınacaktır. İşgücü maliyeti ise; Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yer alan işverenlerin çalışanları için ödedikleri maaş/ücret ve prim ödemelerinin 12 aylık toplamı olarak hesaplanacaktır.
- Faaliyet kârı negatif olan firmalar için kâr bilgisi sıfır kabul edilecektir. Bir firmanın bir yıl içinde alabileceği azami toplam döviz dönüşüm desteği tutarı 100 milyon TL ile sınırlandırılmıştır.
- Uygulamanın ilk limit kullanım dönemi olan 2026 yılı son çeyreğinde, hesaplanan katma değer tutarı ve yıllık destek üst sınırının dörtte biri esas alınacaktır.
- Döviz almama taahhüdü uygulaması yerine döviz pozisyonu oranı esaslı yeni bir uygulama getirilmiştir. Buna göre; destekten faydalanabilmeleri için likit döviz varlıklarının net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranının (döviz pozisyon oranı) % 10’u aşmaması gerekmektedir.
- Döviz pozisyon oranı; likit döviz varlıkların (kasa, alınan çekler, banka mevduatı, verilen çekler ve ödeme emirleri, diğer hazır kalemler, menkul kıymetler ve ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacaklar) net satış hasılatı veya toplam aktif kalemlerinden büyük olanına oranlanarak hesaplanacaktır.
- Döviz pozisyonu oranının tespiti için, SMMM veya YMM onaylı “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ibrazı zorunluluğu getirilmiştir.
- 15 günde bir onaylı döviz pozisyonu bildirimi verileceği için kayıtların buna uygun tutulması mecburidir.
- Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) kapsamında yapılan ihracatlar da destek kapsamına alınmıştır.
- 30.09.2026 öncesi destekten yararlanan ve firmalarca verilen döviz almama taahhütleri usulüne göre yerine getirilmesi gerekmektedir.
DÖVİZ POZİSYONU BİLDİRİMİ FORMUNUN Doldurulmasına Yönelik Açıklamalar:
(1) Formun doldurulmasında www.tcmbveri.gov.tr adresinde yer alan “Sistemik Risk Veri Takip Sistemi Açıklama Formu” dokümanında yer alan açıklamalar dikkate alınır.
(2) Döviz Pozisyonu Bildirim Formu YMM/SMMM tarafından hazırlanarak imzalandıktan sonra firma yetkilileri tarafından formda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilerek imzalanır ve aracı bankaya ibraz edilir.
(3) Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı ibraz edilir. Form birden fazla aracı bankaya ibraz edilecekse ihtiyaç duyulan sayıda nüsha hazırlanarak imzalanır.
(4) Bildirim düzenleme tarihindeki altın/döviz varlık ve yükümlülüklerinin TL karşılığı, döviz varlıkları için TCMB tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen döviz alış kurları; altın varlıkları için Borsa İstanbul tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen altın fiyatları üzerinden hesaplanarak yazılır.
(5) Döviz veya altına endeksli varlık ve yükümlülükler, döviz veya altın varlık ve yükümlülükleri sayılır.
(6) Döviz pozisyonu oranı hesaplamasında kullanılmayan taralı alanlar doldurulmayacaktır.
(7) Aktif toplam tutarı Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerde raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif tutarı, net satış hasılatı ise aynı beyannamede yer alan yıllık net satış hasılatı toplamıdır.
(8) Verilen çekler ve ödeme emirleri pozitif değer olarak raporlanır. Ancak hazır döviz varlıkları toplamı ile döviz pozisyonu oranı hesaplamasında bu değerin çıkarılması gerektiğine dikkat edilmelidir.
EK: SMMM veya YMM’nin bağlı olduğu meslek odasından çalışanlar listesinde kayıtlı olduğu gösteren “Faaliyet Belgesi"
Talimat 01.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı’nın Güncel Haline Ulaşmak İçin tıklayınız.
2026/11 Sayılı Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu’nun doldurulmasına dair Türmob rehberine ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.