7538 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, 15.01.2025 tarihli ve 32783 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Kanun ile; sosyal güvenlik ve çalışma hayatı ile ilgili bazı düzenlemeler yapılmıştır. Kanunla yapılan düzenlemelerin ana başlıkları ve öne çıkan hususlar aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.
Engelli Emekliliğinde Değişiklik
Kanun’un 1. Maddesiyle; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun engelli vergi indirimini düzenleyen geçici 87. maddesi, yürürlükten kaldırılmıştır.
Yapılan bu değişiklik ile 2008 yılı Ekim ayından önce sigortalı olan engelliler için Maliye’den vergi indirim belgesi esas alınarak yürütülen emeklilik işlemleri; 15.01.2025 sonra, 5510 sayılı kanun kapsamında çalışma gücü kaybına göre belirlenecek ve tüm uygulama vergi daireleri yerine SGK tarafından yürütülecektir.
31.12.2008 tarihinde önce sigortalı olup %40-49 oranında çalışma gücü kaybı olanlar, 18 yıl sigortalılık süresi ve 4100 prim günü; %50-59 oranında çalışma gücü kaybı olanlar, 16 yıl sigortalılık süresi ve 3700 prim günü ile engelli emeklisi olabilecektir.
Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Genel Sağlık Sigortasından Yararlanabilmeleri
Kanun’un 6. 8. ve 11. Maddeleriyle; 5510 sayılı Kanunun 60, 67 ve 68. Maddelerinde yapılan değişikliklerle; Yabancı uyruklu öğrencilerin genel sağlık sigortasından yararlanabilmeleri için “okula ilk kayıt tarihinden itibaren öngörülen üç aylık başvuru süre sınırlaması” kaldırılmış, “herhangi bir eğitim öğretim yılının başlangıç tarihinden itibaren üç ay içinde talepte bulunmaları” halinde genel sağlık sigortalısı olmaları ve GSS primlerinin tamamını tescil tarihinden itibaren 1 ay içinde ödemelerine imkan sağlanmıştır.
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararı ile burs verilen uluslararası öğrenciler, bursluluk statülerinin devam ettiği sürelerde genel sağlık sigortalısı sayılmış ve GSS primleri de -1.fıkraya göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırının %4'ü olarak belirlenmiş ve her aya ait primleri ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar ödemelerine imkan sağlanmıştır.
Kanun’un 11. Maddesiyle; 5510 sayılı Kanunun 88. Maddesinin 10.fıkrasında yapılan değişiklikle;
- Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu karan ile burs verilen uluslararası öğrencilerin kendilerince,
- Staj gören avukatlar için Türkiye Barolar Birliğince,
- Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezleri Kanunu kapsamına göre hizmet öncesi eğitime alınanlar için Adalet Bakanlığınca,
İlgili ay içinde ödenen her aya ait GSS primlerinin ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar ödemeleri yönünde değişiklik yapılmıştır.
Genel Sağlık Sigortası Ve Primleri İle İlgili Değişiklikler
Kanun’un 9. Maddesiyle; 5510 sayılı Kanunun 68. Maddesinde yapılan değişiklikle; ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı 2,00-TL’den 20,00-TL’ye çıkarılmış, birinci basamak sağlık hizmeti sunucularından sevk edilenler için yarısına kadar azaltma hususunda SGK’ya yetki verilmiştir.
Maddedeki 1 Türk lirası, 20 Türk lirası ve 3 Türk lirası olan tutarlar da her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılacaktır.
Beş Puan Teşvikinin Dört Puana İndirilmesi
Kanun’un 10. Maddesiyle; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prim Oranları Ve Devlet Katkısı” başlıklı 81/1-ı bendinin birinci cümlesinde yer alan “beş” ibaresi, 01.02.2025 tarihinden geçerli olmak üzere, “dört” şeklinde değiştirilmiştir.
Buna göre; özel sektör işverenlerinin SGK’ya ödeyecekleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi için sağlanan 5 puanlık sigorta prim indirimi 01.02.2025 tarihinden itibaren 4 puan olarak uygulanacaktır.
Kanun’un 17. Maddesiyle; imalat sektöründe faaliyet gösteren işyerleri için işverenlerin SGK’ya ödeyecekleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi için sağlanan 5 puanlık sigorta prim indiriminin 4 puan olarak uygulanması 31.12.2026 tarihine kadar “beş” puan olarak uygulanmaya devam edilecektir.
Cumhurbaşkanı, bu süreyi 31.12.2027 tarihine kadar uzatmaya yetkilidir.
Buna göre, SGK işveren primi oranı;
- Sigorta prim indiriminden faydalanılmıyorsa, %20,75
- 5 puanlık sigorta prim indiriminden faydalanılıyorsa, %15,75
- 4 puanlık sigorta prim indiriminden faydalanılıyorsa, %16,75
olarak uygulanacaktır.
Bu düzenlemenin ayrımındaki imalat veya imalat dışı işyerleri ile ilgili uygulama SGK tarafından çıkarılacak genelge ile belirlenecektir.
Engelli Emekliliğinde Değişiklik
Kanun’un 12. Maddesiyle; 5510/1-4 (a) bendi kapsamındaki sigortalılardan, 5510/28-5.fıkraya göre çalışma gücü kaybı oranı %40 ila %59 arasında olduğu SGK sağlık kurulunca belirlenip aylık talebinde bulunanların 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önceki hizmet sürelerine ilişkin aylıklarının hesabında, 5510/Geçici-2. Maddenin 1. Fıkrasının (a) bendine göre esas alınacak aylık bağlama oranı yerine 506 sayılı Kanunun mülga 61. Maddesinin 4. Fıkrası dikkate alınarak belirlenmesi yönünde değişiklik yapılmıştır.
Kanun’un 14. Maddesiyle; 5510/28-5.fıkraya göre çalışma gücü kaybı oranı %40 ila %59 arasında olduğu SGK sağlık kurulunca belirlenip aylık talebinde bulunanların sigortalılık süreleri ile ilgili olarak, “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar için ibareleri”, “31/12/2008 (dahil) tarihinden önce sigortalı sayılanlar için” olarak değiştirilmiştir.
Yetim Aylığı Alırken Sigortalı Çalışan Üniversite Öğrencilerinin Yetim Aylıklarının Kesilmemesi
Bilindiği gibi, bazı fakülte veya yüksek okullarda öğrenim gören öğrenciler, yetim aylığı almakta iken işyerlerinde sigortalı olarak çalışabilmektedirler.
Kanun’un 13. maddesiyle, 5510 sayılı Kanunun geçici 4. maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle; üniversitede öğrenim görüp yetim aylığı almakta iken işyerlerinde sigortalı olarak çalışan öğrencilerin çalışmalarının, sigortalı sayılmalarına ve yetim aylıklarının bağlanmasına engel oluşturmayacağı veya kendilerine bağlanan yetim aylıklarının kesilmesini gerektirmediği hususunda düzenleme yapılmıştır.
Tarım Sigortalılığı İle İlgili Değişiklik
Kanun’un 16. Maddesiyle; 5510 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 107. Maddeyle; tarımsal faaliyette bulunanların faaliyetlerinin başlaması ve sonlanmasına ilişkin olarak ilgili meslek odalarının bu maddenin yürürlük tarihinden önceki sürelere ait bildirim yükümlülüklerinin kanuni süresi dışında yerine getirilmiş olması veya bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine getirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmaması ve bu maddenin yürürlük tarihinden önce uygulanan idari para cezalarının da terkini yönünde düzenleme yapılmıştır.
İSG Uzmanı, İşyeri Hekimi Ve Diğer Sağlık Personeli Yükümlülüğünün OSGB Birimleri Yanı Sıra Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) Aracılığıyla Da Yerine Getirebilmesi
Bilindiği üzere; az tehlikeli sınıfta yer alan 50’den az çalışanı olan işyerlerinde işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurma zorunluluğu, 31.12.2024 tarihinde başlamıştı. Bu konuda yeni bir erteleme yapılmadığı için 50’den az çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerlerinin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma ya da OSGB’den hizmet alma zorunluluğu, 31.12.2024 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
(C) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanının, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanının; (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanının, (A) sınıfı iş güvenliği uzmanının görevlendirilebileceği işyerlerinde hizmet verebilmesi, 31.12.2024 tarihi itibariyle sona ermiştir.
Kanun’un 18. Maddesiyle; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 3. Maddesinde yapılan değişiklikle; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun kapsamına “Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER)” eklenmiştir.
Buna göre, iş yerlerinin, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli bulundurma yükümlülüklerini Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin yanı sıra Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) aracılığıyla da yerine getirebilmelerine imkan sağlanmıştır.
Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere bu Kanun kapsamında Bakanlıkça yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimi olarak tanımlanmıştır.
Sağlık Raporlarının Çasmer’den De Alınabilmesi
Kanun’un 21. Maddesiyle; 6331 sayılı Kanun’a göre alınması gereken ve kamu hizmet sunucuları ile aile hekimlerinden alınabilen sağlık raporları, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerlerince Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER)’nden de alınabilecektir.
7538 sayılı Kanundaki 5 ve 4 puanlık prim teşviki ile ilgili 10. Maddesindeki değişiklik 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olup, diğer değişiklikler 15.01.2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecektir.
Söz konusu Kanuna ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.