125 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi “Olağanüstü Hal Kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanına İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ”, 22.02.2023 tarih ve 32112 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Bilindiği üzere; 06.02.2022 tarihinde Kahramanmaraş ve çevre illerinde meydana gelen deprem nedeniyle bölgede OHAL ilan edilmiştir.
125 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanına İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” gereğince, OHAL süresince istihdama ilişkin kısa çalışma ödeneği, Nakdi Ücret desteği, fesih yasağı, grev ve lokavt kararı gibi sosyal güvenlik alanında detayları aşağıda açıklanacak bazı tedbirlerin alınmasına karar verilmiştir.
Kısa Çalışma Uygulaması (KÇÖ)
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenecek il/ilçelerde bulunan işyerleri veya deprem sebebiyle yıkık, acil yıkılacak, ağır ve orta hasarlı olduğunu belgeleyen işyerleri için İş Müfettişlerince yapılacak uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeden işverenlerin başvurusu doğrultusunda kısa çalışma ödeneği verilecektir.
Kısa Çalışma Ödeneği başvuruları İşkur e-şube internet ekranından yapılacak olup, işyerinin depremden etkilenme durumuna göre değerlendirilecektir. Başvuru nedeni olarak “Diğer Zorlayıcı Sebep” seçilmelidir. Ayrıca zorlayıcı sebep olarak ise “Deprem” seçilecektir. İşyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması halinde uygulanacak yöntem “Çalışma Sürelerinin Azaltılması” olarak belirlenecektir. Süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması halinde ise uygulanacak yöntem “Faaliyetin Durdurulması” olarak belirlenmelidir.
Kısa Çalışma Ödeneği Tutarı: Sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez. İşçilerin sağlık hizmeti alabilmesi için GSS primi İŞKUR tarafından ödenecektir.
İşverenin gerçeğe aykırı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilebilecektir.
Bu yüzden başvuruda bulunurken veya eksik günlere ilişkin işçi listelerini Kurum’a iletirken dikkatli olunmalıdır.
Fesih Yasağı
Deprem sebebiyle ilan edilen OHAL süresince, kararın alındığı illerde geçerli olmak üzere işten çıkarma yasağı uygulanacaktır.
Bu nedenle aşağıdaki haller hariç olmak üzere her türlü iş veya hizmet sözleşmesi feshi 22.02.2023 tarihinden itibaren yasaklanmıştır.
Düzenlemeye aykırı şekilde iş sözleşmesini fesheden işverene, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
Yasak Kapsamında Olmayan Haller:
- 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25-2 numaralı bendinde yer alan nedenler (Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller) ve diğer kanunlardaki ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler,
- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi, ilgili mevzuata göre yapılan hizmet alımı ile yapım işlerinin sona ermesi,
- Belirli süreli iş veya hizmet sözleşmelerinde sürenin sona ermesi,
- İşyerinin herhangi bir sebeple kapanması ve faaliyetinin sona ermesi,
- İlgili mevzuatına göre yapılan her türlü hizmet alımları ile yapım işlerinde işin sona ermesi halleri
Nakdi Ücret Desteği (NÜD)
OHAL ilan edilen illerdeki işyerlerinde en geç 06.02.2023 tarihi itibarıyla iş sözleşmesi bulunan işçilerden Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) alamayanlar ile 06.02.2023 tarihinden itibaren depremden dolayı işyerinin kapanması nedeniyle işten çıkarılanlardan işsizlik ödeneği hak etmeyenlere;
herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almamak kaydıyla,
varsa daha önce başlatılabilecek durumda olan hak sahipliklerinden kalan süreler tamamlandıktan sonra,
olağanüstü hal süresini geçmemek üzere
kısa çalışma uygulanan dönemde veya işsiz kaldıkları süre kadar
İşsizlik Sigortası Fonundan günlük 133,44 Türk lirası nakdi ücret desteği verilecektir.
Yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.
Aylık Nakdi Ücret Desteği Tutarı: Günlük Ödenek 133,44 TL X 30 Gün = 4.003,20 TL – 30,38 Damga Vergisi = 3.972,82 TL
İşçilerin sağlık hizmeti alabilmesi için GSS primi İŞKUR tarafından ödenecektir.
İşverenin gerçeğe aykırı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, nakdi ücret desteğine ilişkin ödeme usul ve esaslarını belirlemeye ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye yetkilidir.
Toplu İş Sözleşmesi, Grev Ve Lokavta İlişkin Sürelerin Uzaması
8/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamındaki yetki tespitlerinin verilmesi, toplu iş sözleşmelerinin yapılması, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü ile grev ve lokavta ilişkin süreler olağanüstü hal ilan edilen illerde 6/2/2023 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren olağanüstü hal süresince uzatılmıştır.
Olağanüstü hal ilan edilen illerdeki işyerleri bakımından, 4857 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ücret kesme cezasının bakanlık hesabına yatırılmasına dair bir aylık süre, olağanüstü hal süresince uzatılmıştır.
Sağlık Hizmeti Sunucularına İlişkin Düzenlemeler
Olağanüstü hal ilan edilen illerde bulunan ve/veya buralarda hizmet sunan sağlık hizmeti sunucularının avans ödemeleri, 6/2/2023 ve sonrasını kapsaması durumunda olağanüstü hal süresince 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35. maddesindeki avans veya ön ödemeden muaf tutulmuştur.
Olağanüstü hal ilan edilen illerde bulunan ve/veya buralarda hizmet sunan sağlık hizmeti sunucuları tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna sunulması gereken ancak depremlerin etkilerine bağlı olarak temin edilemeyen sağlık giderlerinin ödemesine esas fatura, belge ve ekleri fatura denetiminde aranmayabilecektir.
Olağanüstü hal ilan edilen illerde bulunan ve/veya buralarda hizmet sunan sağlık hizmet sunucularının fazla ve yersiz ödeme ile sözleşmeden kaynaklanan cezai şart borçları Sosyal Güvenlik Kurumunca olağanüstü hal süresince ertelenebilir.
Kararname, 22.02.2023 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Cumhurbaşkanı Kararnamesine ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.