Bilindiği üzere; 5253 Sayılı Dernekler Kanunu’nun “ Beyanname verme Yükümlülüğü ve Denetim” başlıklı 19. maddesi, “Dernekler yılsonu itibariyle faaliyetlerini, gelir ve gider işlemlerinin sonuçlarını düzenleyecekleri beyannameyi (EK- 21) her yıl Nisan ayı sonuna kadar Mülki İdare Amirliğine (Valilik İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü’ne) vermekle yükümlüdür” hükmüne amirdir.
Dernekler yönetmeliğinde yapılan değişikle Dernekler, Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS) üzerinden Elektronik ortamda beyanname ve bildirimlerde bulunabileceklerdir. Elektronik ortamda beyanname ve bildirimleri doldurma yetkisi Dernek başkanına Dernek yönetim kurulu kararı ile verilir. Elektronik ortamda gönderilen beyanname ve bildirimler ile kağıt ortamında gönderilen beyanname ve bildirimler arasında hukuki sonuçları itibariyle hiçbir fark bulunmamaktadır.
Kullanıcı kodu, parola ve şifre kullanmak suretiyle elektronik ortamda doldurulmuş ve onaylanmış beyanname ve bildirimler, dernek tarafından verilmiş beyanname ve bildirimler olarak kabul edilir.
Beyanname ve bildirimlerin teknik arızalar nedeniyle elektronik ortamda gönderilmesinin mümkün olmaması halinde, kanuni sürenin son günü mesainin bitiş saatine kadar, derneğin merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine elden verilmesi veya posta yoluyla taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmektedir.
Bilanço esasına göre defter tutan dernekler ile kamu yararına çalışan dernekler, bu Yönetmelik çerçevesinde vermekle yükümlü oldukları beyanname ve bildirimlerini, Daire Başkanlığının internet sayfası üzerinden, kullanıcı kodu, parola ve şifre kullanarak göndermek zorundadırlar. Elektronik ortamda beyanname ve bildirim gönderme zorunluluğu bulunmayan dernekler de kendi istekleriyle bu maddede belirtilen usullere uymak suretiyle beyanname ve bildirimlerini elektronik ortamda gönderebilirler.
Bakanlığın 2011/12 nolu genelge emirleri ve Dernekler Yönetmeliği'nin 83. maddesi gereği, dernek şubeleri beyannamelerini Mülki İdare Amirliği ile birlikte mutlaka bağlı bulundukları derneğe de vermek zorunda olduğu belirtildiğinden, dernek şubelerinin beyannamelerini, beyanname verme süreleri dolmadan iki ay önce (Şubat ayı sonuna kadar) Mülki İdare Amirliği ile birlikte genel merkezlerine de göndermeleri gerekmektedir.
Temsilcilikler için ayrıca beyanname verilmez ancak, temsilciliklere ilişkin her türlü bilgiler dernek beyannamesinde gösterilir.
Birlikler, de beyannamelerini belirtilen esas ve usullere göre vermekle yükümlüdürler.
Bilanço esasına göre defter tutan derneklerin beyannamelerinde belirtilen mali bilgiler ile gerekli görülen diğer bilgiler Daire Başkanlığı’nın ve derneğin internet sayfasında yayımlanır.
Beyannameler valiliklerce incelenir. Gerekli görülen hallerde bu inceleme Bakanlıkça da yapılabilir. Beyannamelerde eksiklik veya yanlışlıklar görülmesi halinde, ek bilgi ve belgeler istenebilir ve bunlar tamamlattırılır. Beyannamelere ilişkin istenen ek bilgi ve belgelerin verilmemesi, eksik verilmesi veya verilen sürede tamamlanmaması hallerinde ilgili dernek denetime tabi tutulabilir.
Beyannamelerin incelenmesi esnasında konusu suç oluşturan hususların tespit edilmesi halinde, ilgili mülki idare amirliğince durum Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.
Beyannameler 30 Nisan 2023 tarihine kadar verilmediği takdirde 5253 sayılı dernekler kanunun 32. Maddesinin (l) fıkrası gereğince “5.252.00 TL İdari para cezasıyla cezalandırılır” hükmüne amirdir”. (Cezaların güncel hali için tıklayınız.)
Dernek yöneticilerinin cezalı duruma düşmemeleri için 2022 yılı Dernek beyannamelerini vakit geçirmeden Valilik İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü’nden aldıkları şifre ile DERBİS sistemine girmelerini; girememeleri halinde 30 Nisan 2023 tarihi mesai saati sonuna kadar Valilik İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü’ne elden teslim etmeleri ve cezai işlemle karşılaşmamaları için gereken hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.
Deprem Bölgesindeki Derneklere İlave Süre
Anayasa'nın 119. maddesi ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa'da 8 Şubat 2023 Çarşamba'dan itibaren 90 gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmiştir.
128 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile olağanüstü hâl kapsamında; merkezleri olağanüstü hâl ilan edilen illerde olan veya depremlerin meydana getirdiği hasarları ortadan kaldırmaya yönelik bu illerde faaliyette bulunan dernekler, Dernekler Kanunu’na göre bildirim ve beyannamelerin verilme süresi 6 Şubat 2023 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren olağanüstü hâl süresince durur.
Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlamaktadır.
Dernek Beyannamesi (Ek-21) indirmek için tıklayınız.
Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS)’e ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla.