Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan “Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik” 02.03.2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Yönetmelikte; plân, fen, sanat, sağlık, çevre şartlarına ve standartlara uygun yapı inşa edilmesine yönelik yapım faaliyet ve süreçlerinin takibini sağlamak üzere, yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılarak yetki belgesi numarası verilmesine, kayıtlarının tutulmasına, belge numaralarının veya gruplarının iptaline ilişkin usul ve esaslar açıklanmaktadır.
Bilindiği üzere; 01.01.2012'den itibaren yapı ruhsatına tabi bütün yapıların bir yapı müteahhidinin sorumluluğu altında inşa edilmesi ve her müteahhidin "Yetki Belgesi Numarası" alması, 3194 sayılı İmar Kanunu ile zorunlu kılınmıştı. Bu kapsamda gerçek ve tüzel kişi yapı müteahhitlerine yetki belgesi numarası Bakanlıkça, elektronik olarak Yapı Müteahhitleri Bilişim Sistemi üzerinden veriliyordu.
Halihazırda yapı müteahhitliği yapmak için bu kişilerin kayıtlarında ticaret odasına kayıtlı olması şartından başkaca bir nitelik aranmazken bu yönetmeliğe göre; yapı müteahhitliği yapmak için şartlar kapsamlı şekilde belirtilmiş, özel sektörde yapım işlerini yüklenecek müteahhitlerin belirli ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklere sahip olması koşulu getirilmiştir.
Yönetmeliğe göre; yetki belgesi numarası sahibi müteahhitler, yeterlikleri dikkate alınarak, A, B, C, D, E, F, G, H ve geçici olmak üzere 9 sınıfta gruplandırılmış ve bunların yüklenebilecekleri işler de yeterlikler ile uyumlu olarak detaylı şekilde tanımlanmıştır.
Tek parselde bir bodrum katı dışında, en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 500 metrekareyi geçmeyen yapılarda; yapı müteahhitliğine ilişkin bütün sorumlulukları üstlenmek şartıyla parsel maliki kendi yapısını inşa edebilecektir. Bu durumdaki yapılar için ayrıca yapı müteahhidi aranmayacaktır.
Yapı sahibinin aynı zamanda yapı müteahhitliğini üstlendiği durumlarda sözleşme şartı aranmayacaktır.
Sadece o yapım işinde kullanılmak ve beş yıl içinde bir defaya ve tek bir yapıya mahsus olmak üzere, yapı sahibine geçici yetki belgesi numarası verilecektir.
Yapı müteahhidi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremeyecek, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramayacaktır.
Yetki belgesi numarası almak isteyen müteahhidin, başvuru yapılan tarih itibarıyla en az bir ay süreyle geçerli olacak şekilde, yönetmelikte sayılan belgeleri kapalı zarf içerisinde Yapı Müteahhitliği Yetki Belgesi Numarası Başvuru Formu (Ek-1) ekinde Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne sunmaları gerekir.
- Kayıt belgesinin aslı ile noter tasdikli imza beyannamesi,
- S.M. Mali Müşavirce düzenlenen Ekonomik ve Mali Yeterlik Bildirim Formu,
- Banka Referans Mektubu,
- Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile ortalama yıllık usta iş gücü ve teknik personel yeterliğinin sağlandığına ilişkin S.M. Mali Müşavirce düzenlenen Mesleki ve Teknik Yeterlik Bildirim Formu,
- Sicil Durumu Beyannamesi,
- G grubu yetki belgesi numarası almak isteyenlerden, banka referans mektubu,
Temelde firmaların mali göstergelerini esas alan müteahhitlik yeterlik sistemi, firmaların belge başvurularından önceki son 3 yıl içerisindeki bilanço oranlarına bakılacak şekilde düzenlenmiştir. Firmanın mali durumu 3 farklı bilanço göstergesi kullanılarak değerlendirilecektir.
Başvurunun yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilançoya göre;
a) Cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,50,
b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10,
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75'ten küçük,
olması gerekir.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilecektir.
Firmanın mali yeterliği banka referans mektubu ile de desteklenecektir. Banka referans mektubu ile; başvuranın bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatının, başvurulan yetki belgesi grubunda sunulması gereken asgari iş deneyim tutarının % 5’inden az olmadığı tevsik edilir.
Yeterlik değerlendirmesinde ikinci olarak mesleki ve teknik yeterlikler kontrol edilecektir. Mesleki yeterlik için firmanın başvurduğu grup için öngörülen benzer iş deneyimini sunması gerekecektir.
Firmanın 15 yılda yaptığı işler dikkate alınacak, teknik yeterliğin bir başka göstergesi ise belgeli usta çalıştırılması ve teknik personel istihdamı olacaktır.
Herhangi bir iş bitirmesi, bir başka deyişle müteahhitlik deneyimi olmayan bir firma ancak H grubundan belge sahibi olabilecek, deneyim sahibi oldukça grubu yükseltilecektir. H grubu için öngörülen tek iş miktarı yaklaşık olarak 1000 metrekare ile sınırlıdır.
Firmaların ortaklıkları halinde grup sınıflandırmaları da yükseltilecek, firmaların yeterlik koşullarını kaybedip kaybetmedikleri 3'er yıllık periyotlarda tekrar kontrol edilecektir.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yetki belgesi numarası almış olanlar, herhangi bir yeterlik belgesi ibraz edilmediği takdirde H grubu olarak kabul edilecektir.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle, mesleki ve teknik deneyime ilişkin iş gücü yeterliği ile ekonomik ve mali yeterliklerden kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı yeterliği aranmaz. Ancak başvuru tarihinden önceki son üç yıla kadar olan değerler beyan edilir.
Yönetmeliğin, yetki belgesi gruplarına göre asgari iş deneyim miktarı ile ilgili 14. Maddenin 3. Fıkrası hükümleri 6 ay sonra (02.09.2019 tarihinde), diğer hükümleri ise 3 ay sonra (02.06.2019 tarihinde) yürürlüğe girecektir.
Saygılarımızla.
Esas Bağımsız Denetim S. M. Mali Müşavirlik A. Ş.